Shloka 78
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
निराशी: कर्मसंयुक्त: सत्त्वतश्नाप्पकल्मष: । सात्त्वतज्ञानदृष्टोडहं सत्त्वतामिति सात्त्वत:ः
nirāśīḥ karmasaṁyuktaḥ sattvataś cāpy akalmaṣaḥ | sāttvata-jñāna-dṛṣṭo 'haṁ sattvatām iti sāttvataḥ ||
(dhanañjaya! ahaṁ pūrvaṁ kadācid api sattvāc cyuto na bhūtaḥ | sattvaṁ matta eva utpannam iti manyasva | mama tat purātanaṁ sattvam asmin avatāra-kāle 'pi vidyate | sattva-kāraṇād eva ahaṁ pāpa-rahitaḥ niṣkāma-karmaṇi pravṛtto bhavāmi | bhagavat-prāpta-puruṣāṇāṁ sāttvata-jñānena (pañcarātrādi-vaiṣṇava-tantraiḥ) mama svarūpa-bodho bhavati | etaiḥ kāraṇaiḥ lokā māṁ “sāttvata” iti vadanti |)
ನಾನು ನಿರಾಶನಾಗಿ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೂ, ಸತ್ತ್ವದ ಬಲದಿಂದ ಪಾಪಕಲ್ಮಷದಿಂದ ಅಲಿಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಸಾತ್ತ್ವತ-ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನ ಸ್ವರೂಪ ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಆದಕಾರಣ ನನಗೆ “ಸಾತ್ತ್ವತ” ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಹೇ ಧನಂಜಯ! ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ಸತ್ತ್ವದಿಂದ ಚ್ಯುತನಾಗಿಲ್ಲ. ಸತ್ತ್ವವು ನನ್ನಿಂದಲೇ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ; ನನ್ನ ಆ ಪ್ರಾಚೀನ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವ ಈ ಅವತಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದೇ. ಸತ್ತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ನಾನು ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಪಾಪರಹಿತನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ. ಭಗವತ್ಪ್ರಾಪ್ತರು ಪಾಂಚರಾತ್ರಾದಿ ವೈಷ್ಣವ ತಂತ್ರರೂಪ ಸಾತ್ತ್ವತ-ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನನ್ನ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೆ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಜನರು ನನಗೆ “ಸಾತ್ತ್ವತ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Purity (sattva) enables desireless action: one can remain actively engaged in karma while being free from craving and moral stain. The verse also links true understanding of the divine nature to sāttvata-jñāna—disciplined devotional knowledge—suggesting that ethical action and spiritual insight arise from the same inner clarity.
The speaker explains why he is called “Sāttvata”: he is inherently established in sattva, never deviates from it, and therefore acts without selfish desire and without sin. He further states that realized devotees comprehend his true form through Sāttvata-knowledge (associated with Vaiṣṇava traditions like the Pāñcarātra).