Shloka 58
Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)
तच्छापादद्यापि क्षीयते सोमो<मावास्यान्तरस्थ: पौर्णमासीमात्रेडधिछितो मेघलेखाप्रतिच्छन्न॑ वपुर्दर्शयति मेघसदृशं वर्णमगमत् _तदस्य शशलक्ष्म विमलमभवत्
tacchāpād adyāpi kṣīyate somo ’māvāsyāntarasthaḥ; paurṇamāsī-mātreḍadhicchito meghalekhā-praticchannaṃ vapur darśayati; meghasadṛśaṃ varṇam agamat; tad asya śaśalakṣma vimalaṃ abhavat.
ಆ ಶಾಪದ ಫಲದಿಂದ ಸೋಮ (ಚಂದ್ರ) ಇಂದಿಗೂ ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯವರೆಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿ, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯವರೆಗೆ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಮಂಡಲವು ಮೇಘಸಮಾನವಾದ ಶ್ಯಾಮ ರೇಖೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅವನ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಮೊಲ-ಚಿಹ್ನವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ನಿರ್ಮಲವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ—ಮೇಘದಂತೆ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದಿಂದ।
तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ
Educational Q&A
Actions and moral transgressions can yield enduring consequences that shape the world’s order; the moon’s waxing and waning is presented as a visible, recurring reminder of accountability and the lasting force of a curse.
The speaker explains that due to a particular curse, Soma continually diminishes through the dark fortnight up to amāvāsyā and increases through the bright fortnight up to paurṇamāsī, and that the moon’s orb shows a cloud-dark streak and the clearly visible hare-mark.