Shloka 39

धर्मद्वारबहुत्वविमर्शः — Reflection on the Many ‘Doors’ of Dharma (Śānti-parva 342)

Devanagari script

निवृत्तिलक्षणो धर्मस्तथा5< भ्युदयिको5पि च । नराणामयनं ख्यातमहमेक: सनातन:,भारत! मैं अध्यात्मयोगोंको जानता हूँ तथा मैं कौन हूँ और कहाँसे आया हूँ--इस बातका भी मुझे ज्ञान है। लौकिक अभ्युदयका साधक प्रवृत्तिधर्म ओर नि:श्रेयस प्रदान करनेवाला निवृत्तिधर्म भी मुझसे अज्ञात नहीं है। एकमात्र मैं सनातन पुरुष ही सम्पूर्ण मनुष्योंका सुविख्यात आश्रयभूत नारायण हूँ

Transliteration

nivṛttilakṣaṇo dharmas tathābhyudayiko 'pi ca | narāṇām ayanaṃ khyātam aham ekaḥ sanātanaḥ ||

Translation

ನಿವೃತ್ತಿಲಕ್ಷಣ ಧರ್ಮವೂ, ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ತರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಧರ್ಮವೂ—ಇರಡೂ ನನಗೆ ತಿಳಿದಿವೆ. ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಸನಾತನನು; ಸಕಲ ಮಾನವರಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಶ್ರಯವೂ ಅಂತಿಮ ಗತಿಯೂ ನಾನೇ.

Word by Word

निवृत्ति-लक्षणःhaving withdrawal (nivṛtti) as its mark

धर्मःdharma, duty/law

तथाand likewise

अभ्युदयिकःleading to worldly prosperity (abhyudaya)

अपिalso

चand

नराणाम्of men, of humans

अयनम्refuge, resort; course/way

ख्यातम्well-known, renowned

अहम्I

एकःone, sole

सनातनःeternal

भारतO Bhārata!

Speaker

अर्जुन उवाच

Characters & Entities

Arjuna

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes