Shloka 98
तेनानुशिष्टो ब्रह्मापि स्वलोकमचिराद् गत: । एवमेष महाभाग: पद्मनाभ: सनातन:,भगवानका यह उपदेश पाकर ब्रह्मा भी शीघ्र ही अपने लोकको चले गये। इस प्रकार ये महाभाग सनातन पुरुष भगवान् पदमनाभ यज्ञोंमें अग्रभोक्ता और सदा ही यज्ञके पोषक एवं प्रवर्तक बताये गये हैं। वे कभी अक्षयधर्मी महात्माओंके निवृत्तिधर्मका आश्रय लेते हैं और कभी लोककी विचित्र चित्तवृत्ति करके प्रवृत्तिधर्मका विधान करते हैं
tenānuśiṣṭo brahmāpi svalokam acirād gataḥ | evam eṣa mahābhāgaḥ padmanābhaḥ sanātanaḥ ||
ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಆ ಮಹಾಭಾಗ, ಸನಾತನ ಭಗವಾನ್ ಪದ್ಮನಾಭನು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಭೋಕ್ತನೆಂದು, ಸದಾ ಯಜ್ಞಧರ್ಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಪ್ರವರ್ಧಿಸುವವನೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಕ್ಷಯಧರ್ಮಿಗಳಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಆಶ್ರಯಿಸುವ ನಿವೃತ್ತಿಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಲೋಕದ ವಿಚಿತ್ರ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಧರ್ಮವನ್ನು ಲೋಕಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ।
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Lord (Padmanābha/Viṣṇu) as the regulator of dharma in two complementary modes: nivṛtti (renunciatory withdrawal aimed at liberation) and pravṛtti (engaged duty sustaining society and ritual order). Both are framed as divinely sanctioned, applied according to the capacities and mental tendencies of beings.
After receiving instruction, Brahmā departs to his own realm. Vyāsa then characterizes Padmanābha as eternal and supremely authoritative over sacrifice and dharma—supporting sacrificial order while also guiding beings either toward renunciation or toward worldly duty as appropriate.