Shloka 42
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
Devanagari script
मत्त: सर्व सम्भवति जगत् स्थावरजड्भमम् | अक्षरं च क्षरं चैव सच्चासच्चैव नारद,“नारद! मुझसे ही समस्त स्थावर-जंगमरूप जगत्की उत्पत्ति होती है। क्षर और अक्षर तथा असत् और सत् भी मुझसे ही प्रकट हुए हैं
Transliteration
mattaḥ sarvaṃ sambhavati jagat sthāvara-jaṅgamam | akṣaraṃ ca kṣaraṃ caiva saccāsaccāiva nārada ||
Translation
ನಾರದ! ನನ್ನಿಂದಲೇ ಸಮಸ್ತ ಸ್ಥಾವರ-ಜಂಗಮ ಜಗತ್ತು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಕ್ಷರ, ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ ಮತ್ತು ಅಸತ್ ಕೂಡ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ.
Word by Word
मत्तःfrom me
मत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Ablative, Singular
सर्वम्all, everything
सर्वम्:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
सम्भवतिarises, comes into being
सम्भवति:
TypeVerb
Rootसम् + भू
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
जगत्the world
जगत्:
Karta
TypeNoun
Rootजगत्
FormNeuter, Nominative, Singular
स्थावरजङ्गमम्consisting of immobile and mobile (beings)
स्थावरजङ्गमम्:
Karta
TypeAdjective
Rootस्थावर + जङ्गम
FormNeuter, Nominative, Singular
अक्षरम्the imperishable
अक्षरम्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootअक्षर
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
क्षरम्the perishable
क्षरम्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootक्षर
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सत्being, the real
सत्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootसत्
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
असत्non-being, the unreal
असत्:
Karta
TypeNoun/Adjective
Rootअसत्
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नारदO Narada
नारद:
TypeNoun (Proper)
Rootनारद
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaN
NāradaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes