Shloka 32

Adhyāya 33 — Yudhiṣṭhira’s Post-Conflict Remorse and Inquiry on Āśrama Discipline (शोक-विमर्शः, आश्रम-जिज्ञासा)

Devanagari script

अधर्मरूपो धर्मो हि कश्चिदस्ति नराधिप । धर्मश्चाधर्मरूपो5स्ति तच्च ज्ञेयं विपक्षिता,नरेश्वर! किसी समय धर्म ही अधर्मरूप हो जाता है और कहीं अधर्मरूप दीखनेवाला कर्म ही धर्म बन जाता है; इसलिये विद्वान्‌ पुरुषको धर्म और अधर्मका रहस्य अच्छी तरह समझ लेना चाहिये

Transliteration

adharmarūpo dharmo hi kaścid asti narādhipa | dharmaś cādharmarūpo 'sti tac ca jñeyaṃ vipakṣitā ||

Translation

ಓ ನರಾಧಿಪಾ! ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ‘ಧರ್ಮ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದೇ ಅಧರ್ಮರೂಪವನ್ನು ತಾಳುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅಧರ್ಮದಂತೆ ಕಾಣುವುದೇ ನಿಜವಾಗಿ ಧರ್ಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ನರೇಶ್ವರ, ಸಂದರ್ಭಾನುಸಾರ ಧರ್ಮ–ಅಧರ್ಮಗಳ ನಿಜವಾದ ಭೇದ-ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು.

Word by Word

अधर्मरूपःhaving the form of adharma (unrighteousness)

धर्मःdharma; righteousness

हिindeed; for

कश्चित्someone; a certain (one)

अस्तिis; exists

नराधिपO king (lord of men)

धर्मःdharma; righteousness

चand

अधर्मरूपःhaving the form of adharma

अस्तिis; exists

तत्that; this (fact)

चand

ज्ञेयम्to be known; should be understood

विपक्षितात्from opposition/contrariety; by considering the opposite side

नरेश्वरO lord of men; O king

Speaker

व्यास उवाच

Characters & Entities

Vyāsa

narādhipa (the king addressed)

nareśvara (the king addressed)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes