Shloka 6

Mahāvasu’s Fall by Speech-Error and Release through Devotion (अज-विवादः वसोः शापः विमोचनं च)

Devanagari script

सतु धैर्येण महता निगृह्नन्‌ हच्छयं मुनि: । न शशाक नियमन्तुं तद्‌ व्यास: प्रविसृतं मन:,मुनिवर व्यास महान्‌ धैर्यके साथ अपने कामवेगको रोकने लगे; परंतु अप्सराकी ओर गये हुए मनको रोकनेमें वे किसी तरह समर्थ न हो सके

Transliteration

sa tu dhairyeṇa mahatā nigṛhṇan hṛcchayaṃ muniḥ | na śaśāka niyamantuṃ tad vyāsaḥ pravisṛtaṃ manaḥ ||

Translation

ಮಹಾಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮುನಿ ವ್ಯಾಸರು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಏಳಿದ ಕಾಮವೇಗವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು; ಆದರೆ ಅಪ್ಸರೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಗೆ ಹರಿದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅವರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾರಿದರು।

Word by Word

सःhe (that sage)

तुbut

धैर्येणwith firmness/steadfastness

महताgreat

निगृह्णन्restraining/holding back

हृच्छयम्desire of the heart; passion

मुनिःthe sage

नnot

शशाकwas able

नियमन्तुम्to restrain/control

तत्that (mind/desire, i.e., it)

व्यासःVyāsa

प्रविसृतम्gone forth/strayed away

मनःmind

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Vyāsa

muni (sage)

hṛcchaya (Kāma / desire)

apsarā (celestial nymph, implied)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Sandhi Notes