Shloka 23
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
बेटा! जीव अनेक प्रकारके शरीरोंमें जन्मता-मरता हुआ कभी इस मानव- योनिमें आकर ब्राह्मणका शरीर पाता है, अतः तुम ब्राह्मणोचित कर्तव्यका पालन करो ।। ब्राह्मणस्य तु देहो5यं न कामार्थाय जायते । इह क्लेशाय तपसे प्रेत्य त्वनुपमं सुखम्,ब्राह्मणका यह शरीर भोग भोगनेके लिये नहीं पैदा होता है। यह तो यहाँ क्लेश उठाकर तपस्या करने और मृत्युके पश्चात् अनुपम सुख भोगनेके लिये रचा गया है
vyāsa uvāca | brāhmaṇasya tu deho 'yaṃ na kāmārthāya jāyate | iha kleśāya tapase pretya tv anupamaṃ sukham ||
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಪುತ್ರನೇ! ಜೀವನು ಅನೇಕ ವಿಧದ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಮರಣಗಳ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ, ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಮಾನವಯೋನಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣದೇಹವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಚಿತ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಈ ದೇಹವು ಕಾಮ-ಭೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ; ಇದು ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಕಷ್ಟವನ್ನು ಸಹಿಸಲು, ಮತ್ತು ಮರಣಾನಂತರ ಅನೂಪಮ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that the rare attainment of a brāhmaṇa body is meant for dharma and tapas, not for indulgence in kāma; disciplined hardship in this life is presented as the means to attain unsurpassed happiness after death.
Vyāsa addresses his listener as “son,” exhorting him to follow brāhmaṇa-appropriate duties and explaining the purpose of such a birth: austerity and ethical restraint now, leading to superior post-mortem well-being.