Shloka 17
देवतापितृप्रश्नः — Nārada at Badarīāśrama: the ultimate referent of daiva and pitṛ worship
Devanagari script
काम क्रोध॑ च मृत्युं च पञ्चेन्द्रियजलां नदीम् । नावं धृतिमयीं कृत्वा जन्मदुर्गाणि संतर,काम, क्रोध, मृत्यु और जिसमें पाँच इन्द्रियरूपी जल भरा हुआ है, ऐसी विषयासक्तिरूपी नदीको तुम सात्विकी धृतिरूप नौकाका आश्रय ले पार कर लो और इस प्रकार जन्म-मृत्युरूपी दुर्गण संकटसे पार हो जाओ
Transliteration
vyāsa uvāca | kāmaṁ krodhaṁ ca mṛtyuṁ ca pañcendriyajalāṁ nadīm | nāvaṁ dhṛtimayīṁ kṛtvā janmadurgāṇi santara ||
Translation
ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಮರಣ—ಮತ್ತು ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳೇ ಜಲವಾಗಿರುವ ಆ ನದಿಯನ್ನು ಧೃತಿ (ಸ್ಥಿರಧೈರ್ಯ) ಎಂಬ ದೋಣಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಾಟು; ಹೀಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ದುರ್ಗಮ ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗು।
Word by Word
कामम्desire
कामम्:
Karma
TypeNoun
Rootकाम
FormMasculine, Accusative, Singular
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मृत्युम्death
मृत्युम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पञ्चेन्द्रियजलाम्having water (made of) the five senses
पञ्चेन्द्रियजलाम्:
TypeAdjective
Rootपञ्चेन्द्रिय-जल
FormFeminine, Accusative, Singular
नदीम्river
नदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Singular
नावम्boat
नावम्:
Karma
TypeNoun
Rootनौ
FormFeminine, Accusative, Singular
धृतिमयीम्consisting of fortitude
धृतिमयीम्:
TypeAdjective
Rootधृतिमय
FormFeminine, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
जन्मदुर्गाणिthe hard passages/forts of birth (i.e., perils of repeated birth)
जन्मदुर्गाणि:
Karma
TypeNoun
Rootजन्म-दुर्ग
FormNeuter, Accusative, Plural
संतरcross over
संतर:
TypeVerb
Rootसम्-तॄ
FormLot (imperative), Second, Singular, Parasmaipada
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaK
kāma (desire)K
krodha (anger)M
mṛtyu (death)P
pañcendriya (five senses)N
nadī (river)N
nāva (boat)D
dhṛti (steadfastness)J
janma (birth)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes