Shloka 30
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
ज्ञानेन कुरुते यत्नं यत्नेन प्राप्पते महत् | महद् द्वन््धप्रमोक्षाय सा सिद्धिरया वयो5तिगा,मनुष्य ज्ञानके द्वारा मुक्ति पानेके लिये यत्न करता है। उस यत्नसे महान् आत्मज्ञानकी प्राप्ति होती है। वह महान् आत्मज्ञान ही सुख-दुःख आदि द्वद्धोंसे छुटकारा दिलानेका साधन है, वही सिद्धि है, जो काल (मृत्यु)-को भी लाँघ जानेवाली है
jñānena kurute yatnaṃ yatnena prāpyate mahat | mahad dvandva-pramokṣāya sā siddhir iyam atyagā ||
ಜನಕನು ಹೇಳಿದನು—ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆ ಯತ್ನದಿಂದ ‘ಮಹತ್’—ಅಂದರೆ ಮಹತ್ತಾದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ—ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಮಹತ್ತಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವೇ ಸುಖ-ದುಃಖಾದಿ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧನ; ಅದೇ ಕಾಲವನ್ನು—ಅಂದರೆ ಮರಣವನ್ನು—ಸಹ ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಸಿದ್ಧಿ.
जनक उवाच
Educational Q&A
Knowledge must be made active through disciplined effort; that effort culminates in profound Self-realization, which frees one from the tyranny of opposites like pleasure and pain and is therefore a true spiritual attainment that transcends even death.
In the Shanti Parva’s instruction on peace and liberation, King Janaka speaks as a teacher, explaining how sustained striving grounded in knowledge leads to the highest realization and to freedom from worldly dualities.