Shloka 27

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

Devanagari script

तेनाहं सांख्यमुख्येन सुदृष्टार्थेन तत्त्वतः । श्रावितस्त्रिविधं मोक्ष न च राज्याद्धि चालित:,वे सांख्यशास्त्रके प्रमुख विद्वान्‌ हैं और सारा सिद्धान्त उन्हें यथावत्‌ रूपसे प्रत्यक्षकी भाँति ठीक-ठीक ज्ञात है। उन्होंने मुझे त्रिविध मोक्षधर्म श्रवण कराया है, परंतु राज्यसे दूर हटनेकी आज्ञा नहीं दी है

Transliteration

tenāhaṃ sāṅkhyamukhyena sudṛṣṭārthena tattvataḥ | śrāvitas trividhaṃ mokṣaṃ na ca rājyād dhi cālitaḥ ||

Translation

ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯನಾದ, ತತ್ತ್ವಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡ ಆಚಾರ್ಯನು ನನಗೆ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದನು. ಅವನಿಂದ ನಾನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವ ತ್ರಿವಿಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಶ್ರವಣ ಮಾಡಿದೆನು; ಆದರೆ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬೋಧನೆ—ಯೋಗ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡದೆ ಕೂಡ ಅಂತರಂಗ ಮುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ.

Word by Word

• {'tena': 'by him

• by that (instrumental of tad)', 'aham': 'I', 'sāṅkhya-mukhyena': 'by a foremost authority in Sāṅkhya (analysis/knowledge tradition)', 'su-dṛṣṭa-arthena': 'by one who has well-seen/clearly understood the meaning (artha)', 'tattvataḥ': 'in truth

• essentially', 'śrāvitaḥ': 'caused to hear

• taught (passive of śrāvayati)', 'trividham': 'threefold', 'mokṣam (mokṣa-dharmam implied)': 'liberation

• the path/discipline of release', 'na ca': 'and not', 'rājyāt': 'from the kingdom

• from kingship', 'hi': 'indeed

• for', 'cālitaḥ': 'moved away

Speaker

जनक उवाच

Characters & Entities

• Janaka
• a foremost Sāṅkhya teacher (unnamed)

Educational Q&A

What is the core teaching?

Liberation is compatible with responsible worldly station: a king can pursue mokṣa through true knowledge and inner detachment without necessarily abandoning the kingdom, provided dharma is upheld.

What is happening in the narrative?

King Janaka reports that he received instruction from a leading Sāṅkhya knower, learned the threefold teaching on liberation, and emphasizes that the teacher did not compel him to renounce rulership.