Shloka 133
Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)
प्रिय अथवा अप्रियमें, दुर्बल अथवा बलवानमें जिसकी समदृष्टि नहीं है, उसमें मुक्तका क्या लक्षण है? ।।
tad-ayuktasya te mokṣe yo 'bhimāno bhaven nṛpa | suhṛd-dhiḥ saṃnivāryas te viraktasyeva bheṣajam ||
ಓ ರಾಜನೇ! ನೀನು ನಿಜವಾಗಿ ಯೋಗಸಂಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗದೇ ಇದ್ದರೂ ಮೋಕ್ಷ (ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಿ) ದೊರೆತಿದೆ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಉಂಟಾದರೆ, ನಿನ್ನ ಸುಹೃದರು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು—ಪಥ್ಯ ಪಾಲಿಸದ ರೋಗಿಗೆ ಔಷಧವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಿಯ-ಅಪ್ರಿಯ, ದುರ್ಬಲ-ಬಲವಂತರ ಕುರಿತು ಸಮದೃಷ್ಟಿ ಇಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯ ಯಾವ ಲಕ್ಷಣ ಇರಬಹುದು?
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Liberation is not a claim but a lived state marked by equanimity; prideful identification with 'I am liberated' in the absence of yogic discipline is a delusion that should be corrected by wise friends.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and inner freedom, Bhishma admonishes the king that mere self-assertion of jīvanmukti without the actual qualities of yoga—especially even-mindedness toward opposites—must be restrained, illustrated by the analogy of withholding medicine from an undisciplined patient.