Shloka 16
अव्यक्त-गुण-पुरुषविवेकः | Avyakta, Guṇas, and Discrimination of Puruṣa
एकरात्रान्तराशित्वमेककालिक भोजनम् । चतुर्थाष्टमकालश्नल पषछ्ठकालिक एव च
ekarātrāntarāśitvam ekakālikabhojanam | caturthāṣṭamakālaśnala ṣaṣṭhakālika eva ca ||
ವಸಿಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು— ಅವನು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಠಿಣ ನಿಯಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ: ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಅಂತರವಿಟ್ಟು ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಿನ-ರಾತ್ರಿ ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಾಲ್ಕನೇ, ಆರನೇ ಅಥವಾ ಎಂಟನೇ ಪ್ರಹರದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಿನ್ನುತ್ತಾನೆ— ಇಂತಹ ಮಿತಾಚಾರವೇ ಆತ್ಮಸಂಯಮ.
वसिष्ठ उवाच
Educational Q&A
The verse highlights tapas through disciplined eating: regulating when one eats (after an interval, once per day-night, or at specific watches) as a practical method for cultivating self-mastery and ethical steadiness.
Vasiṣṭha is describing forms of ascetic dietary observance—different schedules of taking food—within a broader instruction on disciplined conduct and restraint.