Shloka 91

Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)

Devanagari script

इन्द्रियाणां तु सर्वेषां स्वस्थानेष्वेव सर्वश: । आक्रम्य गतय: सूक्ष्माश्चरत्यात्मा न संशय:,स्वप्लावस्थामें अपने-अपने स्थानोंमें स्थित हुई सम्पूर्ण इन्द्रियोंकी समस्त गतियोंको आक्रान्त करके जीवात्मा सूक्ष्म विषयोंमें विचरण करता है, इसमें संदेह नहीं है

Translation

ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಎಲ್ಲ ಚಲನಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಜೀವಾತ್ಮನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Word by Word

इन्द्रियाणाम्of the senses

तुbut/indeed

सर्वेषाम्of all

स्वस्थानेषुin their own places

एवindeed/only

सर्वशःentirely/in every way

आक्रम्यhaving overpowered/occupied

गतयःmovements/courses

सूक्ष्माःsubtle

चरतिmoves/roams

आत्माthe self (jiva)

नnot

संशयःdoubt

Speaker

भीष्म उवाच

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes