Shloka 116
Adhyātma–Adhibhūta–Adhidaivata Correspondences and the Triguṇa Lakṣaṇas (Śānti-parva 301)
संहृत्य सर्व निजदेहसंस्थं कृत्वाप्सु शेते जगदन्तरात्मा,नरदेव! यह मैंने तुमसे सांख्यका तत्त्व बतलाया है। इस पुरातन विश्वके रूपमें साक्षात् भगवान् नारायण ही सर्वत्र विराजमान हैं। वे ही सृष्टिकि समय जगत्की सृष्टि और संहारकालमें उसको अपनेमें विलीन कर लेते हैं। इस प्रकार जगत्को अपने शरीरके भीतर ही स्थापित करके वे जगतके अन्तरात्मा भगवान् नारायण एकार्णवके जलमें शयन करते हैं
saṁhṛtya sarvaṁ nijadehasaṁsthaṁ kṛtvāpsu śete jagadantarātmā | naradeva! yad mayā te sāṅkhyasya tattvaṁ prakāśitam | asmin purātane viśvarūpe sākṣād bhagavān nārāyaṇa eva sarvatrādhitiṣṭhati | sa eva sṛṣṭikāle jagataḥ sṛṣṭiṁ karoti saṁhārakāle ca tad ātmany eva līnayati | evaṁ jagat svadehābhyantare nidhāya sa jagadantarātmā bhagavān nārāyaṇa ekārṇave jale śete ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— “ಸಕಲ ಜಗತ್ತನ್ನೂ ಸಂಹರಿಸಿ ತನ್ನದೇ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಜಗದಂತರಾತ್ಮನಾದ ಭಗವಾನ್ ಜಲಗಳ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೇ ನರವೀರರಾಜನೇ! ಇದೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಸಾಂಖ್ಯತತ್ತ್ವ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಶ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸರ್ವತ್ರ ಸాక్షಾತ್ ಭಗವಾನ್ ನಾರಾಯಣನೇ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಳಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸಿ, ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮಿ ನಾರಾಯಣನು ಏಕಾರ್ಣವದ ಜಲದಲ್ಲಿ ಶಯನಿಸುತ್ತಾನೆ.”
भीष्म उवाच