Shloka 3

Saṃhāra-krama (The Sequence of Cosmic Dissolution) — Yājñavalkya’s Discourse

Devanagari script

अनीथ्चवर:ः कथं मुच्येदित्येवं शत्रुकर्शन । वदन्ति कारणै: श्रैष्ठ्यं योगा: सम्पड्मनीषिण:,शत्रुसूदन! योगके मनीषी विद्वान्‌ अपने मतकी श्रेष्ठता बताते हुए यह युक्ति उपस्थित करते हैं कि ईश्वरका अस्तित्व स्वीकार किये बिना किसीकी भी मुक्ति कैसे हो सकती है? (अतः मोक्षदाता ईश्वरकी सत्ता अवश्य स्वीकार करनी चाहिये)

Transliteration

Bhīṣma uvāca: anīśvarāḥ kathaṁ mucyed ity evaṁ śatrukarśana | vadanti kāraṇaiḥ śraiṣṭhyaṁ yogāḥ sampad-manīṣiṇaḥ ||

Translation

ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಶತ್ರುಕರ್ಷಣನೇ! ಯೋಗದ ಮನುಷೀ ಪಂಡಿತರು ತಮ್ಮ ಮತದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಹೀಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ—‘ಈಶ್ವರನನ್ನು ಒಪ್ಪದವನು ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತನಾಗಬಲ್ಲನು?’ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಈಶ್ವರಸತ್ತೆಯ ಅಂಗೀಕಾರ ಅವಶ್ಯವೆಂದು ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ.

Word by Word

• {'Bhīṣma uvāca': 'Bhishma said', 'anīśvarāḥ': 'those who deny the Lord

• non-theists (lit. ‘without Īśvara’)', 'katham': 'how?', 'mucyet': 'could be liberated

• would attain release (from saṁsāra)', 'iti evaṁ': 'thus

• in this manner', 'śatrukarśana': 'O crusher/subduer of enemies (vocative address)', 'vadanti': 'they say

• they maintain', 'kāraṇaiḥ': 'with reasons

• by arguments', 'śraiṣṭhyam': 'superiority

• excellence', 'yogāḥ': 'yogic paths/doctrines

• disciplines leading to liberation', 'sampad-manīṣiṇaḥ': 'accomplished/competent sages

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

• Bhīṣma
• Īśvara (the Lord)
• śatrukarśana (address to the listener, traditionally Yudhiṣṭhira)