Shloka 94
Śoka-śamana: Kṛṣṇa’s Consolation and Nārada’s Exempla to Sṛñjaya
Chapter 29
“सूंजय! राजा मान्धाता चारों कल्याणमय गुणोंमें तुमसे बढ़े-चढ़े थे और तुम्हारे पुत्रसे भी अधिक पुण्यात्मा थे। जब वे भी मारे गये, तब तुम्हारे पुत्रकी क्या बिसात है? अतः तुम उसके लिये शोक न करो ।।
Sūñjaya! rājā Māndhātā cāroṃ kalyāṇamaya guṇeṣu tvatto baḍhe-cāḍhe āsan, tava putrād api adhika-puṇyātmānaḥ. yadā te 'pi mṛtāḥ, tadā tava putrasya kā bīsātaḥ? ataḥ tvaṃ tasya śokaṃ mā kṛthāḥ. Yayātiṃ Nāhuṣaṃ caiva mṛtaṃ sūñjaya śuśruma; ya imāṃ pṛthivīṃ kṛtsnāṃ vijitya sahasāgarām.
ವಾಯು ಹೇಳಿದರು—“ಸೂಂಜಯ! ರಾಜ ಮಾಂಧಾತನು ಎಲ್ಲ ಮಂಗಳಗುಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿದ್ದನು; ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಣ್ಯವಂತನಾಗಿದ್ದನು. ಅಂಥವನು ಸಹ ನಾಶವಾದಾಗ, ನಿನ್ನ ಪುತ್ರನಿಗೆ ಏನು ಸ್ಥಾನ? ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನಿಗಾಗಿ ಶೋಕಿಸಬೇಡ. ಮತ್ತೂ, ಓ ಸೂಂಜಯ, ನಹುಷನ ಪುತ್ರನಾದ ರಾಜ ಯಯಾತಿಯೂ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ—ಸಮುದ್ರಗಳೊಡನೆ ಈ ಸಮಸ್ತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು।”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Even the most virtuous and powerful rulers—exemplars like Māndhātā and the world-conquering Yayāti—are subject to death; therefore grief should be moderated by the recognition of mortality and the universality of impermanence.
Vāyudeva addresses the bereaved Sūñjaya, arguing through famous precedents: if greater kings have died, Sūñjaya’s son is not an exception; thus Sūñjaya should refrain from excessive lamentation.