Shloka 173
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
चतुष्पथेषु रथ्यासु चत्वरेषु तटेषु च । हस्त्यश्वरथशालासु जीर्णोद्यानालयेषु च
catuṣpatheṣu rathyāsu catvareṣu taṭeṣu ca | hasty-aśva-rathaśālāsu jīrṇodyānālayeṣu ca ||
ಚತುಷ್ಪಥಗಳಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಚೌಕಗಳಲ್ಲಿ, ನದಿತೀರಗಳಲ್ಲಿ; ಹಸ್ತಿಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅಶ್ವಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ರಥಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ; ಜೀರ್ಣ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಿಥಿಲ ಗೃಹಗಳಲ್ಲಿ; ನದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ, ವೃಕ್ಷಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಮ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ, ವನಗಳಲ್ಲಿ—ಎಲ್ಲೆಡೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ, ದಿಕ್ಕು-ವಿದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ, ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ—ಯಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ದೇವತೆಗಳು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವರೋ, ಅವರಿಗೆಲ್ಲ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ, ನಮಸ್ಕಾರ।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
That the divine presence (as presiding guardians of places) pervades all locations—public, ordinary, and neglected—so one should maintain reverence, purity of conduct, and ethical awareness everywhere, not only in explicitly sacred spaces.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma, Bhishma enumerates many kinds of places and offers repeated salutations to the presiding deities associated with them, framing a practice of universal reverence and disciplined conduct in daily life.