Shloka 100
Adhyāya 284: Tapas as a Corrective to Household Attachment
Parāśara’s Instruction
जिनके मन्दिरमें लगे हुए घण्टोंको सहस्रों आदमी बजाते हैं, घण्टोंकी माला जिन्हें प्रिय है, जिनके प्राण ही घण्टाके समान ध्वनि करते हैं, जो ग्रन्थ और कोलाहलरूप हैं, उन भगवान् शिवको नमस्कार है ।।
hūṁhūṁhūṁkārapārāya hūṁhūṁkārapriyāya ca | namaḥ śamaśabhame nityaṁ girivṛkṣālayāya ca ||
ಯಾರ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾರು ಜನರು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುತ್ತಾರೋ, ಯಾರಿಗೆ ಗಂಟೆಗಳ ಮಾಲೆ ಪ್ರಿಯವೋ, ಯಾರ ಪ್ರಾಣವೇ ಗಂಟಾನಾದದಂತೆ ನಿನದಿಸುತ್ತದೋ, ಯಾರು ಗ್ರಂಥವೂ ಕೋಲಾಹಲವೂ ಆಗಿರುವರೋ—ಆ ಭಗವಾನ್ ಶಿವನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ‘ಹೂಂ-ಹೂಂ-ಹೂಂ’ ನಾದಕ್ಕೂ ಅತೀತನಾದವನು, ‘ಹೂಂ-ಹೂಂ’ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನು; ನಿತ್ಯ “ಶಾಂತವಾಗಿರಿ, ಶಾಂತವಾಗಿರಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುವವನು; ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುವವನು—ಆತನಿಗೆ ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಣಾಮ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents Śiva as the power behind sacred sound and as a moral protector who pacifies fear and agitation. In the ethical atmosphere of Śānti Parva, it highlights that true strength culminates in śama—calm, restraint, and reassurance to beings.
Bhīṣma, instructing in Śānti Parva, recites a praise-formula (stuti) to Śiva. The focus is devotional: he salutes Śiva through epithets—lover of the ‘hūṁ’ cry, ever associated with peace, and dwelling in wild, ascetic spaces like mountains and under trees.