Shloka 48
अध्याय २८१ — दानधर्मः, न्यायागतधनम्, ऋणत्रय-परिशोधनं च
Dāna ethics, lawful wealth, and settling obligations
भीष्मजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठी] यह सुनकर अप्सराओंका मन प्रसन्न हो गया। वे “बहुत अच्छा" कहकर अपने-अपने स्थानोंमें जाकर विहार करने लगीं ।।
bhīṣma uvāca—bharataśreṣṭha, etac chrutvā apsarasāṁ manaḥ prasannaṁ babhūva. tāḥ “bahu sādhū” iti uktvā sva-sva-sthāneṣu gatvā vihartum ārabdhāḥ. tataḥ trilokakṛd devaḥ punar eva mahātapāḥ brahmā apaḥ sañcintayāmāsa; dhyātās tāś cāpaḥ kṣaṇād iva samupāgaman.
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಓ ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ಅಪ್ಸರೆಯರ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಸನ್ನವಾಯಿತು. ಅವರು “ಸಾಧು” ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವಿಹರಿಸಿದರು. ನಂತರ ತ್ರಿಲೋಕಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಮಹಾತಪಸ್ವಿ ದೇವ ಬ್ರಹ್ಮನು ಮತ್ತೆ ಜಲವನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು; ಅವನು ಧ್ಯಾನಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಜಲದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಹಾಜರಾದರು।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the Mahābhārata’s recurring idea that disciplined contemplation (dhyāna) and ascetic potency (tapas) have creative efficacy: Brahmā’s mere mental turning toward ‘the Waters’ results in their immediate manifestation, suggesting an ethical-metaphysical link between inner mastery and orderly creation.
After approving what they have heard, the Apsarases disperse to their own abodes and resume their heavenly recreation. The scene then shifts to Brahmā, described as the creator of the three worlds, who again contemplates the Waters; upon his meditation, the Water-deities appear before him at once.