Shloka 55
Aśmagīta: Janaka’s Inquiry on Loss, Kāla, and the Limits of Control (अश्मगीता)
Devanagari script
चरितत्रह्मचर्यों हि प्रजायेत यजेत च । पितृदेवमनुष्याणानृण्यादनसूयक:,मनुष्य पहले ब्रह्मचर्यका पूर्णरूपसे पालन करके गृहस्थ-आश्रम स्वीकार करे और पितरों, देवताओं तथा मनुष्यों (अतिथियों) के ऋणसे मुक्त होनेके लिये संतानोत्पादन तथा यज्ञ करे, किसीके प्रति दोषदृष्टि न रखे
Transliteration
carita-brahmacaryo hi prajāyeta yajeta ca | pitṛ-deva-manuṣyāṇām ṛṇyād anasūyakaḥ ||
Translation
ಜನಕನ ಉಪದೇಶ—ಮನುಷ್ಯನು ಮೊದಲು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಿಸಿ, ನಂತರ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು. ಪಿತೃಋಣ, ದೇವಋಣ ಮತ್ತು ಮಾನವಋಣ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅತಿಥಿಗಳ प्रति)ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲು ಸಂತಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದೋಷದೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಅಸೂಯೆ ಇಡಬಾರದು.
Word by Word
चरितब्रह्मचर्यःone who has practiced brahmacarya
चरितब्रह्मचर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootचरितब्रह्मचर्य (चरित + ब्रह्मचर्य)
FormMasculine, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
प्रजायेतshould beget offspring / should procreate
प्रजायेत:
Karta
TypeVerb
Rootप्र + जन्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
यजेतshould perform sacrifice / should worship
यजेत:
Karta
TypeVerb
Rootयज्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पितृदेवमनुष्याणाम्of the Pitṛs, gods, and humans (guests)
पितृदेवमनुष्याणाम्:
TypeNoun
Rootपितृदेवमनुष्य (पितृ + देव + मनुष्य)
FormMasculine, Genitive, Plural
ऋण्यात्from debt/obligation
ऋण्यात्:
Apadana
TypeNoun
Rootऋण
FormNeuter, Ablative, Singular
अनसूयकःnon-censorious; free from fault-finding
अनसूयकः:
Karta
TypeAdjective
Rootअनसूयक
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
जनक उवाच
Characters & Entities
J
JanakaP
Pitṛs (ancestors)D
Devas (gods)M
Manuṣyas (humans/guests)B
BrahmacaryaG
Gṛhastha-āśramaY
YajñaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes