Shloka 27
Jvarotpatti — The Origin and Distribution of Jvara
Fever
जन्तुष्वेकतमेष्वेवं भावा ये विधिमास्थिता: । भावयोरीप्तितं नित्यं प्रत्यक्ष गमनं तयो:
jantuṣv ekatameṣv evaṁ bhāvā ye vidhim āsthitāḥ | bhāvayor īpsitaṁ nityaṁ pratyakṣa-gamanaṁ tayoḥ ||
ಅಸಿತನು ಹೇಳಿದನು—ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಭಾವಗಳು (ವಾಸನೆಗಳು) ಕರ್ಮಗತಿಯ ರೂಪವಾದ ‘ವಿಧಿ’ಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವವೋ, ಸ್ಮೃತಿ ಅವೇ ಭಾವಗಳನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಕಾರಣ ಜಾಗ್ರತ್ ಮತ್ತು ಸ್ವಪ್ನ—ಎರಡೂ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆ ಭಾವಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ; ಮನುಷ್ಯರು ತಮ್ಮ ರುಚಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ರಜಸ್ಸು-ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ವರ್ಣಿತವಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಗಳನ್ನೂ ಮರುಮರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ.
असित उवाच
Educational Q&A
Perception is not neutral: the mind’s stored dispositions (bhāvas), grounded in one’s karmic course (vidhi), repeatedly shape what becomes vivid and ‘direct’ in experience. Thus, in waking and dreaming alike, one tends to meet the world through the coloring of one’s dominant guṇas—especially rajas and tamas here—seeing and seeking what one already inclines toward.
In Shanti Parva’s reflective instruction, Asita explains an inner mechanism of experience: how karmically formed tendencies persist through memory and manifest as recurring perceptions and dream-contents. The passage frames ethical self-cultivation as requiring attention to one’s underlying dispositions, since they govern what one repeatedly experiences and pursues.