Shloka 1
इन्द्रेण वृत्रवधः, ब्रह्महत्याया अनुगमनम्, तथा च विभाजन-निवासविधानम्
Indra’s defeat of Vṛtra; pursuit by Brahmahatyā; allocation of her abodes
है ० बक। ] अडिफशशाए: चतुःसप्तरत्याधिकद्विशततमो<ध्याय: मोक्षके साधनका वर्णन युधिछिर उवाच मोक्ष: पितामहेनोक्त उपायान्नानुपायतः । तमुपायं यथान्यायं श्रोतुमिच्छामि भारत,युधिष्ठिरने पूछा--पितामह! आपने योग्य उपायसे मोक्षकी प्राप्ति बतायी, अयोग्य उपायसे नहीं। भरतनन्दन! वह यथायोग्य उपाय क्या है? इसे मैं सुनना चाहता हूँ
Yudhiṣṭhira uvāca: Mokṣaḥ pitāmahenokta upāyān nānupāyataḥ | tam upāyaṃ yathānyāyaṃ śrotum icchāmi Bhārata ||
ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಹೇಳಿದನು—ಪಿತಾಮಹನೇ! ಮೋಕ್ಷವು ಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯದಿಂದಲೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ, ಅಯೋಗ್ಯ ಉಪಾಯದಿಂದಲ್ಲ ಎಂದು ನೀವು ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಹೇ ಭಾರತವಂಶಜನೇ! ಧರ್ಮಾನುಸಾರವಾದ ಆ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Liberation (mokṣa) is not merely a goal but is inseparable from the means: it must be pursued through rightful, dharma-aligned methods (upāya), not through unethical or improper shortcuts.
In Śānti Parva’s discourse on peace and liberation, Yudhiṣṭhira addresses Bhīṣma as Pitāmaha and requests a clear explanation of the proper method for attaining mokṣa, emphasizing that only legitimate means are acceptable.