Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

परिव्राजक-आचारः (Conduct of the Wandering Renunciant) — Mahābhārata, Śānti-parva 269

उत्पन्नत्यागिनो<लुब्धा: कृपासूयाविवर्जिता: । धनानामेष वै पन्थास्तीर्थेषु प्रतिपादनम्‌

utpanna-tyāgino 'lubdhāḥ kṛpā-sūyā-vivarjitāḥ | dhanānām eṣa vai panthās tīrtheṣu pratipādanam ||

ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದನು—ಯಾರು ತಮ್ಮಿಗೆ ಬಂದದ್ದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಲೋಭರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೋ, ಕೃಪಣತೆ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಾರೋ, ಮತ್ತು “ಧನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾರ್ಗ” ಎಂದು ತಿಳಿದು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶುಭಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ಪಾತ್ರರಿಗೆ ದಾನವಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ—ಅವರು ಎಂದಿಗೂ ಪಾಪಕರ್ಮವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸದಾ ಕರ್ಮಯೋಗದ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ಕುರಿತು ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

उत्पन्नarisen, obtained
उत्पन्न:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (उत्+√पद्/√पद् → उत्पद्यते; क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
त्यागिनःrenouncers; those who give up
त्यागिनः:
Karta
TypeNoun
Rootत्यागिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
अलुब्धाःnot greedy
अलुब्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअलुब्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
कृपाby/with compassion (mercy)
कृपा:
Karana
TypeNoun
Rootकृपा
FormFeminine, Instrumental, Singular
असूयाby/with envy (fault-finding)
असूया:
Karana
TypeNoun
Rootअसूया
FormFeminine, Instrumental, Singular
विवर्जिताःdevoid of, free from
विवर्जिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootवि+√वृज् (वर्जयति) / विवर्जित (क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
धनानाम्of wealth; of riches
धनानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधन
FormNeuter, Genitive, Plural
एषःthis
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
पन्थाःpath, way
पन्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपथिन्/पन्था
FormMasculine, Nominative, Singular
तीर्थेषुin sacred places; at pilgrim-sites
तीर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Locative, Plural
प्रतिपादनम्bestowal, giving, distribution (of wealth)
प्रतिपादनम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्रति+√पद् (प्रतिपादयति) → प्रतिपादन
FormNeuter, Nominative, Singular

कपिल उवाच

K
Kapila

Educational Q&A

Wealth is best used through non-greedy renunciation and charitable bestowal—especially in meritorious contexts (tīrtha)—while avoiding sin and remaining established in disciplined action; this purifies intention and supports firm realization of the Supreme as pure consciousness/knowledge.

In Śānti Parva’s didactic discourse, Kapila instructs on the ethical handling of wealth: the virtuous relinquish attachment, give appropriately, and thereby progress from right conduct (karma-yoga) toward steady spiritual certainty (jñāna) about the Supreme Reality.