Shloka 64
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
वेदवादं व्यपाश्रित्य मोक्षो5स्तीति प्रभाषितुम् । अपेतन्यायशास्त्रेण सर्वलोकविगर्हिणा,जो आपके समान एकाकी, योगयुक्त, कृतकृत्य और मनपर विजय पानेवाला है तथा जो केवल शरीरका अथवा उसकी रक्षाके लिये स्वल्प भिक्षान्नमात्रका सहारा लेकर सम्पूर्ण दिशाओंमें विचरण कर सकता है, जिसने न्यायशास्त्रका परित्याग कर दिया है तथा जो सम्पूर्ण संसारको नाशवान् होनेके कारण गर्हित समझता है, ऐसा पुरुष ही वेद-वाक्योंका आश्रय लेकर "मोक्ष है' यह साधिकार कह सकता है
vedavādaṁ vyapāśritya mokṣo 'stīti prabhāṣitum | apeta-nyāyaśāstreṇa sarvaloka-vigarhīṇā ||
ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದನು—ವೇದವಾಕ್ಯದ ಆಧಾರದಿಂದ ‘ಮೋಕ್ಷವಿದೆ’ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನು, ವಾದವಿವಾದಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ಸಮಸ್ತ ಲೋಕವನ್ನು ನಶ್ವರವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಅಯೋಗ್ಯವೆಂದು ಕಂಡು ಅದರಿಂದ ವಿಮುಖನಾದವನೇ.
कपिल उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that speaking authoritatively about moksha is not merely a matter of quoting scripture; it requires the lived qualification of renunciation—self-mastery, minimal dependence on the body, and detachment from the perishable world—so that Vedic testimony is embodied rather than used for debate.
In Shanti Parva’s philosophical instruction, Kapila describes the kind of ascetic who is fit to make definitive claims about liberation: a solitary yogin who has abandoned worldly pursuits and even the impulse toward argumentative, legalistic reasoning, living on scant alms while wandering without attachment.