Shloka 32

येन सर्वमिदं बुद्ध प्रकृतिर्विकृतिश्व या । गतिज्ञ: सर्वभूतानां त॑ देवा ब्राह्म॒णं विदु:,जिसको इस सम्पूर्ण जगत्‌की नश्वरताका ज्ञान है, जो प्रकृति और उसके विकारोंसे परिचित है तथा जिसे सम्पूर्ण भूतोंकी गतिका ज्ञान है, उसे देवतालोग ब्रह्मज्ञानी मानते हैं

yena sarvam idaṁ buddha prakṛtir vikṛtiś ca yā | gatijñaḥ sarvabhūtānāṁ taṁ devā brāhmaṇaṁ viduḥ ||

ಹೇ ಬುದ್ಧಿವಂತನೇ! ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ನಶ್ವರತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅರಿತವನು, ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳ ಗತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು—ಅವನನ್ನೇ ದೇವರುಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ।

येनby whom/with whom
येन:
Karana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
बुद्धO wise one
बुद्ध:
TypeNoun (vocative epithet)
Rootबुद्ध
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रकृतिःnature, primal state
प्रकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रकृति
FormFeminine, Nominative, Singular
विकृतिःmodification, change
विकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootविकृति
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
याwhich
या:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormFeminine, Nominative, Singular
गतिज्ञःknower of the course/destiny
गतिज्ञः:
Karta
TypeAdjective (used substantively)
Rootगतिज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
ब्राह्मणम्a brahmana / knower of Brahman
ब्राह्मणम्:
Karma
TypeNoun
Rootब्राह्मण
FormMasculine, Accusative, Singular
विदुःknow, regard as
विदुः:
TypeVerb
Rootविद्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Plural, Parasmaipada

कपिल उवाच

K
Kapila
D
deva (the gods)
S
sarva-bhūta (all beings)
P
prakṛti
V
vikṛti
B
brahman (as brahma-jñāna implied by brāhmaṇam)

Educational Q&A

A true 'brāhmaṇa' is defined by insight: knowing the impermanence of the world, understanding Prakṛti and its evolutes, and discerning the trajectories (gati) of beings. Spiritual authority is grounded in realization and discernment rather than external markers.

In the Śānti Parva’s instructional discourse, Kapila speaks as a teacher of liberating knowledge, describing the criteria by which the wise (even the gods) recognize a genuine knower of Brahman—one who comprehends nature, change, and the destinies of living beings.