Shloka 18
तृष्णाक्षय-उपदेशः
Instruction on the Cessation of Craving
श्रीहीन और आलसी पण्डितोंने कर्मोके त्यागसे मोक्ष मिलता है--ऐसा मत चलाया है। यह सुननेमें सत्य-सा आभासित होता है, परंतु है मिथ्या। इस मार्गमें किसीको वेदके सिद्धान्तोंका तनिक भी ज्ञान नहीं है ।।
śrīhīnā ālasī paṇḍitāḥ karmatyāgena mokṣo labhyata iti mataṃ pracāritavantaḥ; tac chravaṇe satyam iva pratibhāti, kintu mithyā. asmin mārge kasyacid api vedasiddhāntānāṃ kiñcid api jñānaṃ nāsti. na vai pāpair hriyate kṛṣyate vā yo brāhmaṇo yajate vedaśāstraiḥ | ūrdhvaṃ yajñaiḥ paśubhiḥ sārtham eti saṃtarpitas tarpayate ca kāmaiḥ ||
ಕಪಿಲನು ಹೇಳಿದನು—ಶ್ರಿಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಆಲಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಪಂಡಿತರು ‘ಕರ್ಮತ್ಯಾಗದಿಂದಲೇ ಮೋಕ್ಷ’ ಎಂಬ ಮತವನ್ನು ಹರಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಳಲು ಅದು ಸತ್ಯದಂತೆ ತೋಚಿದರೂ ಅದು ಅಸತ್ಯ; ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೇದಸಿದ್ಧಾಂತದ ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ವೇದಶಾಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಪಾಪವು ಮಣಿಸಲಾರದು, ಪಾಪವು ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಎಳೆಯಲಾರದು. ಅವನು ಯಜ್ಞಪുണ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಪಶುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಉನ್ನತ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಏರಿ; ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ ಭೋಗಗಳಿಂದ ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಇತರರನ್ನೂ ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
कपिल उवाच
Educational Q&A
Kapila rejects the claim that mere abandonment of action leads to liberation, calling it a misleading doctrine born of ignorance of Vedic conclusions. He upholds disciplined Vedic action—especially yajña performed according to scripture—as a dharmic path that protects from sin and leads to higher attainments.
In a didactic discourse within the Śānti Parva, Kapila contrasts two approaches: a fashionable but false advocacy of karma-tyāga by idle scholars, and the orthodox Vedic model where a Brahmin performs sacrifices per Veda-śāstra, gains merit, ascends to higher worlds, and becomes a source of satisfaction for others through rightful enjoyments.