Shloka 24
मोक्षोपाय-निर्णयः
Determination of the Means to Liberation
राजानो लोकयात्रार्थ तप्यन्ते परमं तप: । तेडपत्रपन्ति तादृग्भ्यस्तथावृत्ता भवन्ति च
rājāno lokayātrārthaṁ tapyante paramaṁ tapaḥ | te ḍapatrapanti tādṛgbhyas tathāvṛttā bhavanti ca ||
ಹುಮತ್ಸೇನನು ಹೇಳಿದನು—ಲೋಕಯಾತ್ರೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನಡೆಯಲೆಂದು ರಾಜರು ಪರಮ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳರು ಮತ್ತು ದರೋಡೆಕೋರರು ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಲಜ್ಜೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ಶುದ್ಧ, ಸದಾಚಾರಿ ಮತ್ತು ಸುಖಿಯಾಗಿಸಲು ಬಯಸಿ ಅವರು ಅಂಥ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ.
हुमत्सेन उवाच
Educational Q&A
A king’s true ‘tapas’ is disciplined governance for public welfare: maintaining social order (lokayātrā), preventing crime, and cultivating the moral and material well-being of the subjects. Shame at disorder becomes a moral spur toward responsible rule.
Humat-sena is explaining why rulers undertake severe discipline: not for personal display, but to ensure the smooth functioning of society. He frames effective law-and-order and the uplift of the people as a form of royal austerity.