Shloka 203
Adhyāya 262: Śabda-brahman, Para-brahman, and the Ethics of Tyāga
Kapila–Syūmaraśmi Saṃvāda
तुष्यन्ति तृप्यतो देवास्तृप्तास्तृप्तस्य जाजले । ब्रह्म सर्वस्वरूप है, सम्पूर्ण देवता उसीके रूप हैं, वह ब्रह्मवेत्ता ब्राह्मणके भीतर विराजमान है। इसलिये जाजले! इसके तृप्त होनेपर सम्पूर्ण देवता तृप्त एवं संतुष्ट हो जाते हैं
tuṣyanti tṛpyato devās tṛptās tṛptasya jājale |
ಓ ಜಾಜಲೇ! ಮನುಷ್ಯನು ತೃಪ್ತನಾಗಿ ಸಂತೃಪ್ತನಾದಾಗ ದೇವರೂ ಪ್ರಸನ್ನರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಒಳಗಿನ ಜ್ಞಾತನು ತೃಪ್ತನಾದಾಗ ಸಮಸ್ತ ದೈವಶಕ್ತಿಗಳೂ ತೃಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ. ಪರಬ್ರಹ್ಮವೇ ಸರ್ವಸ್ವರೂಪ; ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಅದರೇ ಪ್ರಕಟನೆಗಳು; ಆ ಬ್ರಹ್ಮವೇ ಬ್ರಹ್ಮವೇತ್ತನೊಳಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಅಂತರ್ಬ್ರಹ್ಮ ತೃಪ್ತನಾದಾಗ ದೇವಸಮೂಹವೆಲ್ಲ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗುತ್ತದೆ.
चुलाधार उवाच
Educational Q&A
True satisfaction (tṛpti) is not merely personal comfort; it is an inner spiritual fulfillment rooted in Brahman-knowledge. When the inner Self/Brahman is honored and made ‘content’ through right understanding and conduct, all divine forces are effectively honored—because the gods are expressions of that one Brahman.
In the Shānti Parva’s instruction section, Chūlādhāra addresses Jājali and teaches him a deeper principle behind ritual and devotion: rather than external appeasement alone, inner realization and contentment aligned with Brahman is what truly ‘satisfies’ the gods, since all deities are encompassed in Brahman dwelling within the knower.