कालनियमः शोकशमनं च
Kāla as Regulator; Pacification of Grief
“धनंजय! सम्पूर्ण धर्मोंको जाननेवाले जो लोग ब्रह्मचर्य-आश्रममें स्थित हो ऋषियोंकी स्वाध्याय-परम्पराकी सदैव रक्षा करते हैं, देवता उन्हें ही ब्राह्मण मानते हैं ।। स्वाध्यायनिष्ठान् हि ऋषीन् ज्ञाननिष्ठांस्तथापरान् । बुद्धोथा: संततं चापि धर्मनिष्ठानू धनंजय,“अर्जुन! तुम्हें सदा यह समझना चाहिये कि ऋषियोंमेंसे कुछ लोग वेद-शास्त्रोंके स्वाध्यायमें ही तत्पर रहते हैं, कुछ ज्ञानोपार्जनमें संलग्न होते हैं और कुछ लोग धर्म-पालनमें ही निष्ठा रखते हैं
Vaiśampāyana uvāca: Dhanañjaya! sampūrṇa-dharmān jānanti ye janā brahmacaryāśrame sthitāḥ, ṛṣīṇāṃ svādhyāya-paramparāṃ sadā rakṣanti; devāḥ tān eva brāhmaṇān manyante. Svādhyāya-niṣṭhān hi ṛṣīn jñāna-niṣṭhāṃs tathāparān, buddho ’thaḥ santataṃ cāpi dharma-niṣṭhān, Dhanañjaya.
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ಧನಂಜಯ! ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿ, ಋಷಿಗಳ ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯ-ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವವರನ್ನೇ ದೇವತೆಗಳು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಮಾನ್ಯಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಓ ಧನಂಜಯ, ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯನಿಷ್ಠರು, ಕೆಲವರು ಜ್ಞಾನಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವರು, ಮತ್ತ ಕೆಲವರು ಸದಾ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಷ್ಠರಾಗಿರುವರು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನು ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿದುಕೋ।
वैशम्पायन उवाच