Shloka 18
Daṇḍa, Ahiṃsā, and Proportional Kingship: The Dyumatsena–Satyavān Dialogue (दण्ड-अहिंसा-विवेकः)
तेनैवान्य: प्रभवति सो5परं बाधते पुनः । दृश्यते चैव स पुनस्तुल्यरूपो यदृच्छया,यह भी देखा जाता है कि उसी धर्मके आचरणसे विश्वामित्र आदि अन्य महापुरुषोंने उन्नति प्राप्त की है तथा रावणादि निशाचर उसी धर्मके बलसे दूसरोंको पीड़ा देते हैं एवं कश्यप आदि अनेक महर्षि ईश्वरकी इच्छासे उसी धर्मके द्वारा सदा एक-सी स्थितिमें दिखायी देते हैं
tenaivānyaḥ prabhavati so 'paraṃ bādhate punaḥ | dṛśyate caiva sa punas tulyarūpo yadṛcchayā ||
ಅದೇ ಧರ್ಮದಿಂದ ಒಬ್ಬನು ಏಳಿಗೆ ಪಡೆದು ಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ಅದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಮತ್ತೆ ಇತರರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ವಶವಾಗಿ, ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ, ಅದೇ ಧರ್ಮವು ಮರುಮರು ಸಮಾನ ಹೊರರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಫಲಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತವೆ.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that dharma (or what is taken to be dharma) can produce opposite outcomes: it may elevate one person while enabling another to harm others. Therefore, ethical evaluation must consider intention, application, and consequences—not merely the outward ‘form’ of a practice.
In the Śānti Parva’s reflective dialogue, Yudhiṣṭhira voices a doubt about the reliability of dharma as a guide. He observes that the same principle or practice can appear similar externally yet lead to very different results depending on the person and circumstances.