Shloka 5
महादेव! यह पृथ्वीदेवी भारी भारसे पीड़ित हो सदा मुझे प्रजाके संहारके लिये प्रेरित करती रही है; क्योंकि यह जगत्के भारसे समुद्रमें डुबी जा रही है ।। यदाहं नाधिगच्छामि बुद्धया बहु विचारयन् । संहारमासां वृद्धानां ततो मां क्रोध आविशत्,जब बहुत विचार करनेपर भी मुझे इन बढ़ी हुई प्रजाओंके संहारका कोई उपाय न सूझा, तब मुझे क्रोध आ गया
mahādeva! iyaṃ pṛthivīdevī bhārī bhārasena pīḍitā sadā māṃ prajā-saṃhārāya prerayitavatī; yasmād iyaṃ jagad-bhāreṇa samudre nimajjatīva. yadāhaṃ nādhigacchāmi buddhyā bahu vicārayan saṃhāram āsāṃ vṛddhānāṃ tato māṃ krodha āviśat.
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹಾದೇವಾ! ಈ ಭೂಮಿದೇವಿ ಅಪಾರ ಭಾರದಿಂದ ನಲಗಿ ಸದಾ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರಜಾಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ; ಜಗತ್ತಿನ ಭಾರದಿಂದ ಅವಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಬಹಳವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದರೂ ಈ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಂಹಾರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಉಪಾಯವೂ ನನಗೆ ದೊರಕದಾಗ, ನನ್ನೊಳಗೆ ಕ್ರೋಧ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು।
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse frames social and moral imbalance as a ‘burden’ on Earth, implying that unchecked growth and disorder require restoration of cosmic balance; it also warns that even a sage’s deliberation can be overtaken by krodha when no righteous remedy is seen.
Nārada addresses Mahādeva, reporting that Earth, overwhelmed by the world’s weight, repeatedly urges him toward a destructive remedy. After prolonged reflection fails to reveal a method for reducing the swollen multitudes, Nārada admits that anger seized him.