Shloka 173
कामद्रुम-रूपकः तथा शरीर-पुर-रूपकः
The Desire-Tree and the Body-as-City Metaphors
न तर्कशास्त्रदग्धाय तथैव पिशुनाय च । जो वेदका विद्वान् न हो
na tarkaśāstra-dagdhāya tathaiva piśunāya ca | yo vedakaḥ vidvān na bhavet, anugata-bhakto na bhavet, doṣa-dṛṣṭi-rahito na bhavet, sarala-svabhāvo na bhavet, ājñākārī na bhavet; tarkaśāstra-nindayā nindayā yasya hṛdayaṃ dagdhaṃ rasa-śūnyaṃ jātaṃ, yaś ca pareṣāṃ piśunatāṃ karoti—tādṛśebhyo ’sya jñānasya upadeśo na yuktaḥ ||
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ತರ್ಕದಿಂದ ಹೃದಯವು ದಗ್ಧವಾಗಿ ಒಣಗಿ ರಸಹೀನವಾದವನಿಗೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಪರನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಪಿಶುನನಿಗೂ ಈ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನೀಡಬಾರದು. ಯಾರು ನಿಜವಾದ ಪಂಡಿತನಲ್ಲ, ಅನುಗತ ಭಕ್ತನಲ್ಲ, ದೋಷದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತನಲ್ಲ, ಸರಳಸ್ವಭಾವಿಯಲ್ಲ, ಆಜ್ಞಾಪಾಲಕನಲ್ಲ—ಮತ್ತು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿ ವಾದವಿವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಒಳಗಿನಿಂದ ಸತ್ಯರಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಮಾತಾಡುವ ಚಾಡಿಕೋರನಾಗಿರುವನೋ—ಅವನಿಗೆ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವುದು ಯುಕ್ತವಲ್ಲ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Sacred or liberating knowledge should be given only to a fit recipient: one who is genuinely learned, devoted, straightforward, obedient, and free from habitual fault-finding and slander. Mere argumentative cleverness that dries up the heart is treated as disqualifying.
In the didactic setting of Śānti Parva, Vyāsa lays down criteria for transmitting higher instruction, warning that people consumed by polemical logic and backbiting are not suitable students for this teaching.