Shloka 10
महाभूत–इन्द्रिय–मनस्–बुद्धि–अन्तरात्मा विवेकः | Discrimination of Elements, Senses, Mind, Intellect, and Inner Self
Devanagari script
अभ्रावकाशा वर्षासु हेमन्ते जलसंश्रया: । ग्रीष्मे च पजच तपस: शश्वच्च मितभोजना:,वे वर्षकि समय खुले आकाशके नीचे और सर्दीमें पानीके भीतर खड़े रहते हैं। जब गर्मी आती है, तब पंचाग्निसे शरीरको तपाते हैं और सदा स्वल्प भोजन करनेवाले होते हैं
Transliteration
abhrāvakāśā varṣāsu hemante jalasaṃśrayāḥ | grīṣme ca pañcāgnitapasāḥ śaśvac ca mitabhojanāḥ ||
Translation
ಮಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ತೆರೆಯಾದ ಆಕಾಶದ ಕೆಳಗೆ ಇರುತ್ತಾರೆ; ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ ನೀರಿನೊಳಗೆ ನಿಂತು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರೀಷ್ಮ ಬಂದಾಗ ಪಂಚಾಗ್ನಿ-ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಹವನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಸದಾ ಮಿತಭೋಜನಿಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
Word by Word
अभ्रावकाशाःthose who stay in open sky (without shelter)
अभ्रावकाशाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभ्रावकाश
FormMasculine, Nominative, Plural
वर्षासुin the rainy seasons
वर्षासु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवर्षा
FormFeminine, Locative, Plural
हेमन्तेin winter
हेमन्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहेमन्त
FormMasculine, Locative, Singular
जलसंश्रयाःthose who take refuge in water (stand in water)
जलसंश्रयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootजलसंश्रय
FormMasculine, Nominative, Plural
ग्रीष्मेin summer
ग्रीष्मे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootग्रीष्म
FormMasculine, Locative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पञ्चाग्निwith the five fires (panchagni austerity)
पञ्चाग्नि:
Karana
TypeNoun
Rootपञ्चाग्नि
FormMasculine, Instrumental, Singular
तपसःof austerity / of penance
तपसः:
TypeNoun
Rootतपस्
FormNeuter, Genitive, Singular
शश्वत्always
शश्वत्:
TypeIndeclinable
Rootशश्वत्
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
मितभोजनाःmoderate-eaters / those of scant food
मितभोजनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमितभोजन
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaP
pañcāgni (five fires)R
rainy season (varṣā)W
winter (hemanta)S
summer (grīṣma)W
water (jala)O
open sky (abhrāvakāśa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes