Shloka 25
Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)
कुर्यात् परिचयं योगे त्रैकाल्ये नियतो मुनि: । गिरिश्ज्ञे तथा चैत्ये वृक्षाग्रेषु च योजयेत्
kur yāt paricayaṃ yoge traikālye niyato muniḥ | giriśṛṅge tathā caitye vṛkṣāgreṣu ca yojayet | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ನಿಯಮಪಾಲಕ ಮುನಿಯು ಮೂರು ಸಂಧ್ಯಾಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ (ಬೆಳಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ, ಸಂಜೆ) ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದ ಪರಿಚಯವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಪರ್ವತಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ, ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯ-ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ಮರಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ—ಏಕಾಂತ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ—ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಿ. ಸತ್ತ್ವಸೇವನೆಯಿಂದ ಧೀರನು ನಿದ್ರಾ-ಆಲಸ್ಯವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಲು ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಯ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Regular, time-disciplined yoga practice—especially at the three daily junctions—combined with cultivating sattva (clarity and purity) enables a practitioner to overcome drowsiness and other inner obstacles, strengthening self-mastery.
In Śānti Parva’s instruction on peace and inner governance, Vyāsa gives practical guidance for a sage’s yogic regimen: when to practice (three times daily), where to practice (secluded, elevating places), and what inner quality supports success (sattva), culminating in the ability to cut off sleepiness.