Shloka 22
Śaṅkha–Likhita Upākhyāna: Daṇḍa, Confession, and the Purification of Kingship (शङ्ख-लिखितोपाख्यानम्)
विच्छिद्यन्ते समारब्धा सिद्धान्ते चापि दैवत:ः । कृते पुरुषकारे तु नैनः स्पृशति पार्थिवम्,“आरम्भ किये हुए कार्य दैवकी प्रतिकूलतासे नष्ट हो जाते हैं और उसके अनुकूल होनेपर सिद्ध भी हो जाते हैं; परंतु अपनी ओरसे (यथोचित) पुरुषार्थ कर देनेपर (यदि कार्यकी सिद्धि नहीं भी हुई तो) राजाको पापका स्पर्श नहीं प्राप्त होता है
vicchidyante samārabdhā siddhānte cāpi daivataḥ | kṛte puruṣakāre tu nainaḥ spṛśati pārthivam ||
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು—ಆರಂಭಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳು ದೈವ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದರೆ ಕಡಿದುಹೋಗುತ್ತವೆ; ದೈವ ಅನುಕೂಲವಾದರೆ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪಾಲಿನಿಂದ ಯಥೋಚಿತ ಮಾನವಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದಿದ್ದರೆ—ಸಫಲತೆ ಬರದಿದ್ದರೂ—ಪಾಪವು ಅವನನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse balances destiny (daiva) with human initiative (puruṣakāra): outcomes may depend on fate, but moral accountability depends on whether one has made proper effort. A ruler who acts with due diligence and right exertion is not stained by sin merely because the result fails.
In the didactic discourse of the Śānti Parva, Vaiśampāyana states a general principle for governance and conduct: enterprises can fail or succeed according to destiny, yet ethical blame does not attach to a king who has fulfilled his duty through appropriate personal effort.