Shloka 11
Gṛhastha-vṛtti and Niyama: Models of Householder Livelihood and Discipline (गृहस्थवृत्ति-नियमाः)
ज्ञानागमेन कर्माणि कुर्वन् कर्मसु सिध्यति | पज्चेन्द्रियजलां घोरां लोभकूलां सुदुस्तराम्
jñānāgamena karmāṇi kurvan karmasu sidhyati | pañcendriyajalāṃ ghorāṃ lobhakūlāṃ sudustarām | krodhapaṅkāṃ durākrāntāṃ vegāṃ durniyamāṃ nadīm | buddhimān tarati tāṃ nityaṃ kālaṃ paśyann upasthitam ||
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು—ಸತ್ಯಜ್ಞಾನத்தின் ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಸಾರಜೀವನ ಭಯಂಕರ ನದಿಯಂತಿದೆ—ಐದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅದರ ನೀರು, ಲೋಭ ಅದರ ದಡಗಳು, ಕ್ರೋಧ ಅದರೊಳಗಿನ ಕೆಸರು. ಅದನ್ನು ದಾಟುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟ; ಅದರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯ; ಆದರೂ ಜ್ಞಾನಿ ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸದಾ ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾನೆ—ಆಘಾತ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಿರುವ ಕಾಲನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಆಳವಾದ ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು.
व्यास उवाच
Educational Q&A
Actions become truly successful when guided by knowledge and discernment. The senses, greed, and anger create a powerful current that drags one into delusion, but wisdom and vigilance—especially awareness of Time’s inevitability—enable one to cross beyond worldly entanglement.
In the Śānti Parva’s instruction on conduct and liberation, Vyāsa delivers a moral-psychological teaching using a river metaphor: saṃsāra is perilous, driven by the senses and passions, and only the wise who remain alert to the approach of Time can overcome it.