Shloka 32
Gārhasthya-Śreṣṭhatā and Kṣatriya-Daṇḍadhāraṇa
Householder Primacy and the Royal Duty of Punishment
Devanagari script
अनिसृष्टानि गुरुणा फलानि मनुजर्षभ । भक्षितानि महाराज तत्र मां शाधि मा चिरम्,“नरश्रेष्ठ! मैंने बड़े भाईके दिये बिना ही उनके बगीचेसे फल लेकर खा लिये हैं; महाराज! इसके लिये मुझे शीघ्र दण्ड दीजिये”
Transliteration
anissṛṣṭāni guruṇā phalāni manujarṣabha | bhakṣitāni mahārāja tatra māṃ śādhi mā ciram ||
Translation
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದರು—ಹೇ ನರಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹೇ ಮಹಾರಾಜ! ಅಗ್ರಜನ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ನನಗೆ ನೀಡದ ಫಲಗಳನ್ನು ನಾನು ಭಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಈ ದೋಷಕ್ಕಾಗಿ ನನಗೆ ತಕ್ಷಣ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿರಿ; ವಿಳಂಬ ಮಾಡಬೇಡಿ.
Word by Word
अनिसृष्टानिnot permitted / not given leave (to take)
अनिसृष्टानि:
Karma
TypeAdjective
Rootअनिसृष्ट (नि+सृज्, क्त; with neg. अ-)
FormNeuter, Accusative, Plural
गुरुणाby the elder / by the teacher
गुरुणा:
Karana
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Instrumental, Singular
फलानिfruits
फलानि:
Karma
TypeNoun
Rootफल
FormNeuter, Accusative, Plural
मनुजर्षभO bull among men (best of men)
मनुजर्षभ:
TypeNoun
Rootमनुज-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
भक्षितानिeaten
भक्षितानि:
TypeVerb
Rootभक्षित (भक्ष्, क्त)
FormNeuter, Accusative, Plural
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहा-राज
FormMasculine, Vocative, Singular
तत्रtherein / in that matter
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
शाधिpunish / instruct (me)
शाधि:
TypeVerb
Rootशास्
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा
चिरम्for long / long (delay)
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिर
Speaker
व्यास उवाच
Characters & Entities
V
VyāsaM
Mahārāja (the king addressed)G
guru (elder/teacher)P
phalāni (fruits)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes