Shloka 743
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
कि कत्थसे मां कि च त्वं कालेन निरपत्रप: । इन्द्र! हम कैसे हैं
kiṁ katthase māṁ kiṁ ca tvaṁ kālena nirapatrapaḥ | indra! vayaṁ kīdṛśāḥ sma iti tvam eva suṣṭhu jānāsi | vāsava! ahaṁ tvāṁ bhṛśaṁ jānāmi; tathāpi tvaṁ lajjāṁ tilāñjaliṁ dattvā mama purato vṛthā ātmaślāghāṁ kim iti karoṣi | vastutaḥ kāla eva etat sarvaṁ kārayati |
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನೀನು ಏಕೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟು ಬೀಗುತ್ತೀ? ಕಾಲದ ಬಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಿರ್ಲಜ್ಜನಾಗಿ ಏಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾತಾಡುತ್ತೀ? ಓ ಇಂದ್ರಾ, ನಾವು ಎಂಥವರೋ ಎಂಬುದು ನಿನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆ. ಓ ವಾಸವ, ನಾನೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ; ಆದರೂ ನೀನು ಲಜ್ಜೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ನನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥ ಆತ್ಮಸ್ತುತಿ ಮಾಡುತ್ತೀ. ನಿಜವಾಗಿ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕಾಲವೇ ನಡೆಯಿಸುತ್ತಿದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Pride and self-glorification are ethically hollow; one should retain modesty and recognize that outcomes are often driven by Kāla (Time/fate), not merely personal prowess.
Bhishma rebukes Indra for boasting. He reminds Indra that both know each other’s true nature and that Indra’s shameless self-praise is pointless, because the larger force of Time is what is bringing events to pass.