Shloka 34
ब्राह्मणस्य पूर्वतरा वृत्तिः — The Earlier Ideal Conduct of a Brahmana
River-of-Saṃsāra Metaphor
Devanagari script
यदि कर्ता भवेत् कर्ता न क्रियेत कदाचन । यस्मात्तु क्रियते कर्ता तस्मात् कर्ताप्यनीश्वरः,यदि कार्य करनेवाला पुरुष स्वयं ही कर्ता होता तो उसको उत्पन्न करनेवाला दूसरा कोई कभी न होता। वह दूसरेके द्वारा उत्पन्न किया जाता है; इसलिये कालके सिवा दूसरा कोई कर्ता नहीं है
Translation
ಕರ್ತನು ಸ್ವತಃ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕರ್ತನಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಎಂದಿಗೂ ಇರಲಾರನು. ಆದರೆ ಕರ್ತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಉತ್ಪನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ತನೂ ಸ್ವಾಧೀನನಲ್ಲ.
Word by Word
यदिif
यदि:
TypeIndeclinable
Rootयदि
कर्ताdoer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
भवेत्would be
भवेत्:
TypeVerb
Rootभू
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कर्ताa doer (agent)
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
क्रियेतwould be made/produced; would come into being
क्रियेत:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Atmanepada
कदाचनever/at any time
कदाचन:
TypeIndeclinable
Rootकदाचन
यस्मात्from which; because
यस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
क्रियतेis made/produced; comes into being
क्रियते:
TypeVerb
Rootकृ
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Atmanepada
कर्ताthe doer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
कर्ताthe doer/agent
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
अनीश्वरःnot independent; not master
अनीश्वरः:
TypeAdjective
Rootअनीश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes