Shloka 11
Prahlāda–Indra Saṃvāda: Kartṛtva (Agency) and Svabhāva (Nature) in the Causation of Karma
कल्कापेतामपरुषामनृशंसामपैशुनाम् । ईदृगल्पं च वक्तव्यमविक्षिप्तेन चेतसा
kalkāpetām aparuṣām anṛśaṃsām apaiśunām | īdṛg-alpaṃ ca vaktavyam avikṣiptena cetasā ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಮಲಿನತೆಯಿಲ್ಲದ, ಕಠೋರವಲ್ಲದ, ಕ್ರೂರವಲ್ಲದ, ಪರನಿಂದೆಯಿಂದ ಮಸುಕಾಗದ ಮಾತನ್ನೇ ಹೇಳಬೇಕು. ಅಂಥ ಮಾತನ್ನೂ ಅಲ್ಪಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಚಿತ್ತವು ಚದುರದ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಹೇಳಬೇಕು—ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧರ್ಮದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಹಿತಕರ ವಚನವನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುವವನು।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Speech should be ethically purified: truthful yet non-harmful, gentle, compassionate, and free from slander; moreover, even good speech should be measured and spoken with a steady, undistracted mind.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs on dharma and proper conduct; here he gives a rule of disciplined speech as part of ethical living and self-mastery.