Shloka 136
Vyaktāvyakta-Viveka and Nivṛtti as Paramā Gati
Manifest–Unmanifest Discrimination and the Supreme Path of Withdrawal
Devanagari script
त्रैलोक्यं सर्वभूतेशे चक्रवत्परिवर्तते । तुम भी यह सब सुननेके योग्य अधिकारी हो; अतः भगवान् श्रीकृष्णका जो कल्याणमय उत्कृष्ट माहात्म्य है, उसे सुनो। यह जो सृष्टि-प्रलयरूप अनादि, अनन्त कालचक्र है, वह श्रीकृष्णका ही स्वरूप है। सर्वभूतेश्वर श्रीकृष्णमें ये तीनों लोक चक्रकी भाँति घूम रहे हैं
Transliteration
trailokyaṁ sarvabhūteśe cakravat parivartate |
Translation
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ನೀನು ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕೇಳಲು ಯೋಗ್ಯನು; ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಂಗಳಕರವಾದ, ಪರಮೋನ್ನತ ಮಹಾತ್ಮ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು. ಸೃಷ್ಟಿ-ಪ್ರಳಯ ರೂಪವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವ ಈ ಆದಿಯಿಲ್ಲದ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾಲಚಕ್ರವೇ ಅವನ ಸ್ವರೂಪ; ಮತ್ತು ಸರ್ವಭೂತೇಶ್ವರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು ಚಕ್ರದಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ।
Word by Word
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karta
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
सर्वभूतेशेin the Lord of all beings
सर्वभूतेशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूतेश
FormMasculine, Locative, Singular
चक्रवत्like a wheel / wheel-like
चक्रवत्:
Karana
TypeIndeclinable
Rootचक्रवत्
परिवर्ततेrevolves / turns around
परिवर्तते:
TypeVerb
Rootपरि√वृत्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaŚ
Śrī KṛṣṇaT
trailokya (three worlds)K
kālacakra (wheel of time)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes