Shloka 8
अव्यक्त–व्यक्त–कारणकार्यविवेकः
Avyakta–Vyakta and Causality: Discrimination of Field and Knower
विषयोंके संसर्गसे, सदा उन्हींमें रचे-पचे रहनेसे तथा मनके द्वारा साधनके विपरीत भोगोंकी इच्छा रखनेसे पुरुषको परब्रह्म परमात्माकी प्राप्ति नहीं होती है ।।
bhīṣma uvāca | viṣayāṇāṃ saṃsargāt sadā teṣv eva race-pace bhāvāt tathā manasā sādhanaviparītān bhogān icchato narasya parabrahma-paramātmaprāptir na bhavati || jñānam utpadyate puṃsāṃ kṣayāt pāpasya karmaṇaḥ | yathā darpaṇatale prakhye paśyaty ātmānam ātmani ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು— ವಿಷಯಗಳ ಸಂಗದಿಂದ, ಸದಾ ಅವುಗಳಲ್ಲೇ ಲೀನನಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರನು. ಪಾಪಕರ್ಮ ಕ್ಷಯವಾದಾಗಲೇ ಮಾನವರ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ; ಹೇಗೆ ಸ್ವಚ್ಛ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದರ್ಪಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಪಾಪಮಲ ನಾಶವಾದಾಗ ಆತ್ಮದರ್ಶನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Attachment to sense-objects and craving for pleasures that oppose spiritual discipline blocks realization of the Supreme; true knowledge dawns only when sinful karma is purified, making the mind like a clean mirror capable of reflecting the Self.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma continues advising on liberation-oriented dharma: he contrasts sensory entanglement with inner purification, using the mirror metaphor to explain how moral cleansing enables self-knowledge.