Shloka 10
Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)
Devanagari script
भूगुरुवाच घनानामपि वृक्षाणामाकाशो<5स्ति न संशय: । तेषां पुष्पफलव्यक्तिर्नित्यं समुपपद्यते,भगुजीने कहा--मुने! यद्यपि वृक्ष ठोस जान पड़ते हैं तो भी उनमें आकाश हैं, इसमें संशय नहीं है। इसीसे उनमें नित्यप्रति फल-फूल आदिकी उत्पत्ति सम्भव हो सकती है
Transliteration
Bhṛgur uvāca: ghanānām api vṛkṣāṇām ākāśo 'sti na saṁśayaḥ | teṣāṁ puṣpaphalavyaktir nityaṁ samupapadyate ||
Translation
ಭೃಗು ಹೇಳಿದರು—ಮುನೇ! ಮರಗಳು ಘನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ (ಅಂತರಂಗ ಅವಕಾಶ) ಇದೆ—ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಅವಕಾಶದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಪುಷ್ಪ-ಫಲಗಳ ಪ್ರಕಟನೆ ಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.
Word by Word
भृगुःBhṛgu (the sage)
भृगुः:
Karta
TypeNoun
Rootभृगु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
घनानाम्of dense/solid (things)
घनानाम्:
TypeAdjective
Rootघन
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
अपिeven/also
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
वृक्षाणाम्of trees
वृक्षाणाम्:
TypeNoun
Rootवृक्ष
FormMasculine, Genitive, Plural
आकाशःspace/ether
आकाशः:
Karta
TypeNoun
Rootआकाश
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
संशयःdoubt
संशयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंशय
FormMasculine, Nominative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
पुष्पफलव्यक्तिःmanifestation of flowers and fruits
पुष्पफलव्यक्तिः:
Karta
TypeNoun
Rootपुष्पफलव्यक्ति
FormFeminine, Nominative, Singular
नित्यम्always/constantly
नित्यम्:
TypeIndeclinable
Rootनित्य
समुपपद्यतेis possible/comes about
समुपपद्यते:
TypeVerb
Rootपद्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Middle
Speaker
भरद्वाज उवाच
Characters & Entities
B
BhṛguT
trees (vṛkṣa)Ā
ākāśa (space/ether)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes