Shloka 51
भृगु–भरद्वाजसंवादः: वर्णभेदस्य कर्माधारितव्याख्या
Bhrigu–Bharadvaja Dialogue: A Karma-Based Account of Varṇa
अब मैं सैकड़ों दिन-रातोंतक साधन करके भी क्या कभी वह उपाय कर सकता हूँ, जिससे आज सियारकी योनिमें पड़ा हुआ मैं पुनः वह मनुष्ययोनि पा सकूँ ।।
santuṣṭaś cāpramattaś ca yajña-dāna-tapo-ratiḥ | jñeyaṃ jñātvā bhaveyaṃ vai varjyaṃ varjayitā tathā ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು— ನಾನು ಮತ್ತೆ ಮಾನವಜನ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುವೆನೇ—ಅಲ್ಲಿ ನಾನು ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವೆನು; ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದನ್ನು ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾದುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse frames an ideal human life: contentment without complacency (santuṣṭa yet apramatta), active commitment to yajña–dāna–tapas, clear discernment of what is truly worth knowing (jñeya), and disciplined avoidance of what should be abandoned (varjya).
Bhishma voices a longing for a renewed human birth in which he can practice dharma properly—living with steady awareness, performing meritorious disciplines, gaining right knowledge, and renouncing harmful or unworthy pursuits.