Shloka 11
अध्याय १७८ — प्राणवायुगतिः तथा शारीराग्निव्यवस्था
Adhyāya 178 — The courses of prāṇa-vāyu and the regulation of the bodily fire
उद्यम्योद्यम्य मे दम्यौ विषमेणैव गच्छत: । उत्क्षिप्प काकतालीयमुत्पथेनैव धावत:,'यह ऊँट मेरे बछड़ोंको उछाल-उछालकर विषम मार्गसे ही जा रहा है। काकतालीयन्यायसे- (अर्थात् दैवसंयोगसे) इन्हें गर्दनपर उठाकर बुरे मार्गसे ही दौड़ रहा है। इस ऊँटके गलेमें मेरे दोनों प्यारे बछड़े दो मणियोंके समान लटक रहे हैं। यह केवल दैवकी ही लीला है। हठपूर्वक किये हुए पुरुषार्थसे क्या होता है?
udyamyodyamya me damyau viṣameṇaiva gacchataḥ | utkṣipya kākātālīyam utpathenaiva dhāvataḥ ||
ಈ ಒಂಟೆ ನನ್ನ ಎರಡು ಪ್ರಿಯ ಕರುಗಳನ್ನು ಮರುಮರು ಜೋಲಾಡಿಸುತ್ತಾ ಅಸಮ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಾಕ-ತಾಲೀಯ ನ್ಯಾಯದಂತೆ ಕೇವಲ ದೈವಸಂಯೋಗದಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಕತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ದುರ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲೇ ಓಡುತ್ತಿದೆ. ಒಂಟೆಯ ಕಂಠದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಕರುಗಳು ಎರಡು ಮಣಿಗಳಂತೆ ತೂಗುತ್ತಿವೆ. ಇದು ದೈವಲೀಲೆ ಮಾತ್ರ; ಹಠದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪುರುಷಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಏನು ಸಿದ್ಧಿ?
भीष्म उवाच