Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
सुरापान ब्रह्म॒हत्या गुरुतल्पमथापि वा । अनिर्देश्यानि मन्यन्ते प्राणान््तमिति धारणा,मदिरापान, ब्रह्महत्या तथा गुरुपत्नीगमन--इन महापापोंसे छूटनेके लिये कोई प्रायक्षित्त नहीं बताया गया है। किसी भी उपायसे अपने प्राणोंका अन्त कर देना ही उन पापोंका प्रायश्षित्त होगा, ऐसी विद्वानोंकी धारणा है
surāpāna-brahmahatyā guru-talpam athāpi vā | anirdeśyāni manyante prāṇāntam iti dhāraṇā ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಮದ್ಯಪಾನ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಹತ್ಯೆ, ಮತ್ತು ಗುರುತಲ್ಪಭಂಗ (ಅಂದರೆ ಗುರುಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಚಾರ)—ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಂಡಿತರ ಧಾರಣೆಯಂತೆ, ಇವುಗಳ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ‘ಪ್ರಾಣಾಂತ’—ಅಂದರೆ ಯಾವುದಾದರೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜೀವಿತವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವುದೇ.
भीष्म उवाच
Bhīṣma classifies certain acts—liquor-drinking, brāhmaṇa-slaying, and violating the guru’s bed—as mahāpātakas so grave that ordinary ritual expiations are considered inadequate; some authorities therefore regard death (self-ending) as the only expiation.
In the Śānti Parva’s dharma-instruction, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira on moral law and penance, explaining how traditional authorities evaluate the heaviest transgressions and what they deem to be their (non-)expiability.