Shloka 6
त्रिवर्गविचारः
Tri-varga Deliberation: Dharma, Artha, Kāma
धर्मस्य विधयो नैके ये वै प्रोक्ता महर्षिभि: | स्वं स्वं विज्ञानमाश्रित्य दमस्तेषां परायणम्,महर्षियोंने अपने-अपने ज्ञानके अनुसार धर्मकी एक नहीं, अनेक विधियाँ बतायी हैं, परंतु उन सबका आधार दम (मन और इन्द्रियोंका संयम) ही है
dharmasya vidhayo naike ye vai proktā maharṣibhiḥ | svaṃ svaṃ vijñānam āśritya damas teṣāṃ parāyaṇam ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದನು—ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಧರ್ಮದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಂದಲ್ಲ, ಅನೇಕವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅನುಭವ-ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಆಶ್ರಯವೂ ಅಂತಿಮ ಆಧಾರವೂ ‘ದಮ’—ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ—ಅದೇ.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma has many legitimate formulations taught by different seers, but all of them ultimately rest on dama—inner discipline and control of mind and senses—as the indispensable basis for righteous living.
In the Shanti Parva instruction, Bhishma is teaching about the nature of dharma, emphasizing that while authorities differ in prescriptions according to their insight, they converge on self-restraint as the shared foundation.