Shloka 12
नृशंस-लक्षणनिर्णयः | Determining the Marks of Cruel Conduct
Nṛśaṃsa
न हि बुद्धया सम किंचिद् विद्यते पुरुषे नृप । तथा बलेन राजेन्द्र न समो5स्तीह कक्षन
na hi buddhyā samaṁ kiñcid vidyate puruṣe nṛpa | tathā balena rājendra na samo 'stīha kaścana ||
ಭೀಷ್ಮನು ಹೇಳಿದರು—ಓ ನೃಪ! ಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಸಮವಾದುದು ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ! ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಬಲವಿರುವವನಿಗೆ ಸಮನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಕೇವಲ ಬಲದಲ್ಲಲ್ಲ, ವಿವೇಕದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಬಲದಲ್ಲಿದೆ.
भीष्य उवाच
Educational Q&A
Intelligence (buddhi) is the highest human asset, and strength (bala) becomes truly effective and admirable only when governed by discernment; mere power without wisdom is not the standard of excellence.
In the Shanti Parva’s instruction to the king, Bhishma continues his counsel on righteous rule and personal conduct, emphasizing that a ruler’s real superiority comes from wise judgment and the disciplined use of power.