Shloka 21
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
नकुलो मूषिकानत्ति बिडालो नकुलं तथा | बिडालमत्ति श्वा राजन् श्वानं व्यालमृगस्तथा,राजन! नेवला चूहेको खा जाता है और नेवलेको बिलाव। बिलावको कुत्ता और कुत्तेको चीता चबा जाता है
nakulo mūṣikān atti biḍālo nakulaṃ tathā | biḍālam atti śvā rājan śvānaṃ vyāla-mṛgas tathā ||
ಅರ್ಜುನನು ಹೇಳಿದನು—ರಾಜನೇ! ನಕುಲ (ಮುಂಗುಸಿ) ಇಲಿ ಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಬೆಕ್ಕು ನಕುಲವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ಬೆಕ್ಕನ್ನು ನಾಯಿ ತಿನ್ನುತ್ತದೆ; ನಾಯಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ ಭಯಂಕರ ವ್ಯಾಲಮೃಗ (ಹಿಂಸ್ರ ಮೃಗ) ಮಣಿಸಿ ನುಂಗುತ್ತದೆ॥
अजुन उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates a natural and social reality: dominance is temporary, and every power has a stronger counter-power. Ethically, it cautions against arrogance and urges humility and vigilance, since worldly security is unstable.
Arjuna addresses a king and uses a vivid animal sequence—mouse, mongoose, cat, dog, and a fierce predator—to make a point through analogy: in the world, beings prey upon one another, and positions of strength can quickly reverse.